3 september 2026
Met open vizier Europa in: “hoe meer ik luister, hoe meer ik leer”
Wie Marjan van der Wijngaard kent, weet dat stilzitten niet bij haar past. Als agrarisch adviseur, fiscalist en ondernemer zoekt ze voortdurend nieuwe kennis en nieuwe verbindingen. Die nieuwsgierigheid bracht haar zelfs naar de EU CAP Network Focus Group On-farm Energy, waar ze samen met experts uit heel Europa werkt aan de toekomst van duurzame energie op het boerenerf. Tijdens symposium De Rol van Adviseur in het AKIS vertelt ze wat Nederlandse adviseurs daarvan kunnen leren.

Marjan van der Wijngaard is Register Belastingconsulent, BAS-erkend voor E3. Bedrijfsopvolging en AB gecertificeerd. Ze was eerder actief binnen het bestuur van de VAB, zette boerderijeducatie in Flevoland op en is mede-initiatiefnemer van een aantal grote windenergieprojecten. Dit jaar werd het agrarisch bedrijf van Marjan ook verkozen tot Polderparel: met boerderijeducatie nemen ze burgers mee in het verhaal van hun voedsel. Steeds opnieuw zoekt ze de verbinding tussen mensen, organisaties en ideeën. “Ik krijg energie van complexe vraagstukken,” vertelt ze. “Juist als partijen met verschillende belangen samen aan tafel zitten, wordt het interessant. Dan kun je echt iets voor elkaar betekenen.” Die leergierigheid vormde uiteindelijk ook de opstap naar een bijzonder Europees avontuur.
Tijdens een bijeenkomst op International Women’s Day in Krakau sprak Marjan over de rol van vrouwelijke adviseurs in de agrarische sector. Niet lang daarna werd ze vanuit haar netwerk gewezen op een oproep voor de EU CAP Network Focus Group ‘Innovative on-farm energy production systems’. Marjan stapte er open in: “Ik dacht: waarom zou ik het niet proberen?”
Na een motivatiebrief volgde de uitnodiging. Inmiddels werkt ze samen met adviseurs, onderzoekers en ondernemers uit heel Europa aan vraagstukken rondom duurzame energie op agrarische bedrijven. De groep onderzoekt onder andere de mogelijkheden van mestvergisting, biogas, waterstof en andere innovatieve energiesystemen. “Het mooie is dat je niet bezig bent met beleid op afstand. Je bent juist samen op zoek naar oplossingen die in de praktijk kunnen werken.”
Precies dat is waar AKIS voor bedoeld is: kennis uit onderzoek en praktijk bij elkaar brengen, zodat innovaties sneller landen op het boerenerf. En daarin speelt de agrarisch adviseur een sleutelrol als verbinder tussen nieuwe theoretische inzichten en de praktijd van agrarische ondernemers.
Binnen de Focus Group koos Marjan bewust voor onderwerpen als mestverwerking, biogas en landbouwmachines. Thema’s die volgens haar de komende jaren steeds belangrijker worden voor agrarische bedrijven. Wat haar misschien nog wel het meest verraste, was niet zozeer de techniek, maar de positie van Nederland. “Ik kwam erachter dat we hier ontzettend veel kennis hebben. Dat onderschat je makkelijk als je vooral naar je eigen omgeving kijkt. Andersom leer je ook dat niet overal dezelfde oplossing werkt.”
De tweede bijeenkomst van de Focus Group vond plaats in haar eigen Flevoland. Marjan hielp mee om praktijkvoorbeelden te laten zien aan de internationale deelnemers. “We hebben onder andere een bezoek gebracht aan een waterstofproject. Je merkt dat mensen heel graag zien hoe innovaties in de praktijk werken. Dat levert veel betere gesprekken op dan wanneer je alleen een presentatie geeft.” Tegelijkertijd leerde zij zelf minstens zoveel van de ervaringen uit andere Europese landen. “Elk land heeft zijn eigen uitdagingen en oplossingen. Juist door die verschillen ontdek je nieuwe mogelijkheden.”

Volgens Marjan vraagt internationale samenwerking niet in de eerste plaats om specialistische kennis, maar is het vooral belangrijk om goed te kunnen luisteren: “Nieuwsgierigheid, openstaan voor andere perspectieven en vragen durven stellen, dat is minstens zo belangrijk als je vakkennis. Hoe meer ik luister, hoe meer ik leer.”
Die houding neemt ze ook mee in haar dagelijkse adviespraktijk. Eerst vragen stellen, heel goed luisteren. “Wij zijn een spiegel en een facilitator. Ondernemers moeten zelf de ruimte houden om keuzes te maken, om hun creativiteit en ondernemerschap in te zetten. Soms praten we als adviseurs te veel, terwijl juist luisteren zoveel oplevert.”
Ook buiten de landbouw zoekt Marjan bewust andere perspectieven op. Zo volgde zij een opleiding tot energieboswachter, waar ze in gesprek kwam met mensen uit de natuur- en milieusector. Dat leverde een interessant netwerk op: “Door ook buiten je eigen bubbel te kijken, leer je anders naar vraagstukken kijken.”
Voor Marjan is deelname aan de Focus Group een logisch onderdeel van een voortdurende ontwikkeling. Ze ziet zichzelf in de toekomst dan ook zeker deelnemen aan andere Europese projecten. “Ik blijf me inschrijven voor projecten die passen bij mijn expertise. Niet omdat ik alles al weet, maar juist omdat ik wil blijven leren.”
Die houding en ervaring gunt ze iedere agrarisch adviseur. Dan is de BAS-erkenning een belangrijk middel om je te blijven ontwikkelen en zichtbaar te maken als professional. “Ontwikkel jezelf. Haal die BAS-erkenning, blijf nieuwsgierig en durf kennis te delen. Nederland loopt op veel gebieden voorop. Daar mogen we best trots op zijn, maar we moeten die kennis ook blijven ontwikkelen én delen.”
Haar belangrijkste boodschap? “Durf nieuwsgierig te zijn. Juist door over de grens te kijken, ontdek je hoeveel kennis we in Nederland al hebben én hoeveel we nog van elkaar kunnen leren.”
Op dinsdag 8 oktober, op symposium De rol van Adviseur in AKIS, host Marjan een break-out sessie over Europese samenwerking. Ze neemt daarin de deelnemers mee in de wereld van het EU CAP Network. “Ik hoop dat deelnemers na mijn sessie denken: dat zou ik ook best eens willen doen. Want hoe meer Nederlandse adviseurs hun kennis delen in Europa, hoe sterker we samen worden.”