Wat zou Socrates doen aan de keukentafel?

Integriteit klinkt op het eerste gezicht eenvoudig. Eerlijk zijn. Afspraken nakomen. Doen wat je zegt en het goede doen, ook als niemand kijkt. Alleen zijn de antwoorden niet altijd zo helder. Situaties kunnen complex zijn, belangen tegenstrijdig. Want wat is ‘het goede’ als een keuze financieel verstandig is, maar schuurt met andere waarden? Als wat vandaag mogelijk is, morgen ter discussie kan staan? Of als ondernemer, familie, overheid en maatschappij ieder vanuit een ander perspectief naar hetzelfde vraagstuk kijken? Voor agrarisch ondernemers is dat dagelijkse kost, en de juiste keuzes liggen niet altijd voor de hand.

Tijdens het VAB Najaarsseminar De Adviseur en Integriteit neemt filosoof Remko van Broekhoven ons mee in die dilemma’s. Remko is filosoof en schrijver met een achtergrond in journalistiek. Hij specialiseerde zich in politieke filosofie, ethiek en levenskunst en promoveerde op een politiek-filosofische studie naar deugdenethiek, democratie en journalistiek. Ook begeleidt hij mensen bij morele dilemma’s en bij de vraag hoe idealen en werkelijkheid met elkaar te verbinden zijn. Die combinatie maakt hem een interessante gast voor agrarisch adviseurs. Want zowel in het adviesvak als in de agrarische sector hebben we te maken met sterk inhoudelijke kennis, botsende belangen, persoonlijke waarden en continue besluiten en keuzes die gemaakt moeten worden.

In zijn keynote ‘Integriteit: op zoek naar de Socrates in onszelf’ zet Remko Socrates neer als een voorbeeldadviseur. Niet iemand die zijn gesprekspartner direct het juiste antwoord geeft, maar iemand die doorvraagt. Op het ongemakkelijke af. Maar ook iemand die bereid is zijn innerlijke stem serieus te nemen. Dat beeld van Socrates past eigenlijk heel goed bij het werk van een agrarisch adviseur. Een goede adviseur beschikt natuurlijk over voldoende vakkennis, maar soms vraagt goed adviseren om iets anders. Om doorvragen, of een spiegel voorhouden. En misschien wel om een vraag te stellen waarvan je weet dat de ondernemer misschien liever had gehad dat je hem níet stelde. Juist daarin kan integriteit zichtbaar worden. Remko noemt Socrates de ‘steekvlieg’: iemand die anderen wakker houdt door kritisch te blijven vragen. Tijdens zijn keynote onderzoekt hij wat agrarisch adviseurs van die houding kunnen leren.

Dat zoeken naar wat ‘goed handelen’ betekent loopt als een rode draad door het werk van Van Broekhoven. Hij schreef vier boeken, en in 2022 ging hij in ‘De kans die deze crisis biedt’ dieper in op polarisatie tussen boeren en beleidsmakers, oftewel de physicals en virtuals. Hij roept daarin op om visie te hebben, om grote uitdagingen met grootse oplossingen te lijf te gaan, maar óók om het gesprek met elkaar aan te gaan en elkaar echt proberen te begrijpen. Het goede doen dus. Een groot thema, maar op 19 november brengen het terug naar het dagelijkse werk van de agrarisch adviseur. Verwacht daarbij geen college met een kant-en-klare checklist voor integer adviseren. Na een gesprek met een filosoof, is de kans groter dat je na afloop met meer vragen vertrekt, dan waarmee je gekomen bent. Maar mogelijk zijn het wel bétere vragen.

Die vragen kun jij als adviseur weer meenemen. Naar een gesprek met een ondernemer, een complexe bedrijfsoverdracht of in een traject met botsende financiële, maatschappelijke of persoonlijke belangen. En naar dat ene moment waarop je jezelf als adviseur afvraagt: ga ik nu zeggen wat de ander graag wil horen, of wat werkelijk gezegd moet worden?

Remko van Broekhoven spreekt op donderdag 19 november tijdens het VAB Najaarsseminar ‘De Adviseur en Integriteit’ in Congrescentrum Papendal in Arnhem. Benieuwd wat de Socrates in jou als adviseur te zeggen heeft? Meld je direct aan voor het VAB Najaarsseminar.