Adviseren in een transitie op het platteland

(Net) Werkconferentie "Erf van de Toekomst"

Nieuwe wetgeving, ontbreken van bedrijfsopvolging, overwegingen te stoppen, piekbelasting. Het zal ongetwijfeld menig adviseur overkomen dat de klant hem vanuit dat perspectief vraagt: "maar wat kan dan nog wel op mijn erf?" Dan wordt van jou verschillende invalshoeken verwacht, waarin jij je kennis, vaardigheden en netwerk in dienst stelt van de agrarische ondernemer. De vab helpt je in deze werkconferentie aan een flinke dosis inspiratie en aanvullend netwerk, waarin we wonen op het erf meer mogelijk willen maken. Middels de nieuwe omgevingswet, natuurschoonwet of met het tegelijkertijd realiseren van emissiebeperkingen of door collectieven te vormen met burgers. Vooral willen we ervoor zorgen dat iedereen zijn/haar rol pakt in deze processen naar een nieuwe inrichting van het boerenerf.

Het doel is om naast het brengen van PE-waardige kennis naar agrarische bedrijfsadviseurs, ook het verbindingen leggen naar andere betekenisvolle betrokkenen. Zij die belangrijk zijn voor een nieuw toekomstbestendig platteland, waarin de agrarisch ondernemer centraal blijft staan. Voor hun toekomst is jouw rol van agrarische bedrijfsadviseur nodig, maar ook de rol van rentmeester of RO&M-specialist en niet in de laatste plaats de rol vanuit betrokken ambtenaren van de gemeente of provincie. Na deze conferentie ben je up-to-date en verbonden met elkaar.
 

Keynotes: transitie op het platteland

Na de tweede wereldoorlog zijn er twee grote transities geweest op het platteland: de wederopbouw en de Mansholt aanpak, waarin schaalvergroting en kostenefficiëntie de leidraad namen. Nu staan we aan de vooravond van een derde grote transitie, maar tasten velen nog in het duister wat die precies in gaat houden. Zou de overheid hier al meer over weten en zo ja, welke stippen plaatsen zij dan op de horizon? Henk Mulder (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid) en Gijsbert Duijzer (Deloitte) nemen ons mee in de visie vanuit Den Haag (en Brussel).

Waar het beleid iets bedenkt, volgen reflecties vanuit het bedrijfsleven en met enige regelmaat loopt het bedrijfsleven hier zelfs al op vooruit. In de agrarische sector is de Rabobank al actief in diverse projecten en dat bracht een eerste visionaire rapportage op de toekomstige ontwikkelingen tot stand, zodat projecten - daar waar nodig - gefinancierd kunnen worden. Sanne Groot Koerkamp (Coöperatieve Rabobank) reflecteert op de eerste keynote met een interpretatie waar de transitie op het platteland toe zou kunnen gaan leiden.
 

Break-out-sessie

Er zijn allerlei invullingen mogelijk van het boerenerf na het accepteren van een opkoopregeling en het is aan de adviseur om samen met de (agrarische) ondernemer te inventariseren wat nu het beste bij zijn/haar toekomst past. In de break-out-sessies kun je twee keer in kleine groepjes onder leiding van een kenner in de mogelijke invulling sparren waar je kansen ziet en waar er bedreigingen zijn. Hierbij brengen we de expertise van de specialist in verbinding met de ervaringen van de adviseurs, evenals ter inspiratie van uitvoerende gebiedsverantwoordelijke ambtenaren van (lokale) overheden.
Bovendien doen student(en) van de Aeres Hogeschool in Dronten verslaglegging van elke break-out-sessie. Die wordt dan uitgewerkt en aangeboden aan alle deelnemers van deze werkconferentie. Zo krijg je van alles sessies een rapport en dus kennis.

Sessie 1. Erfdelen
De initiatieven van erfdelen.nl bestaan al wat langer en leverden de eerste mooie pilots op. Evelijne Bruning (erfdelen.nl) schetst de mogelijkheden van sociaal, duurzaam en kleinschalig wonen op (voormalige) boerenerven. Met ruim 4.000 belangstellenden bleek dit een schot in de roos. Pieter wordt bijgestaan door Fransje Langers van de Wetenschapswinkel, die het WUR-onderzoek uiteen zal zetten, waarin kansen van nieuwe woonvormen op erven.

Sessie 2: Resideren op een landgoed
In Overijssel zijn goede ervaringen ontstaan bij nieuwe inrichtingsvormen op NSW landgoederen incl. geclusterde woonvormen. Patrick de Groot (Rentmeester Eelerwoude) weet hier alles van en geeft graag uitleg over hoe - vooral vanuit de natuurschoonwet - kansen kunnen worden gecreëerd voor boeren die stoppen, dan wel een bijzondere bedrijfsopvolging nastreven. Middels aanvullende slimme inzet van erf- en schenkbelasting en provinciale subsidies kan vermogensbehoud worden geoptimaliseerd.

Sessie 3: Collectieve stikstof aanpak Veenhuizen
In en rond werelderfgoed Veenhuizen wordt de gebiedsinvulling door een groep boeren onder begeleiding van Prolander veranderd. Collectieve woonvormen vormen hier dan ook het sluitstuk, waarbij allerlei uitgebalanceerde omstandigheden de basis leggen voor mogelijkheden agrarische ondernemerschap. Erik Hollander (Sr. Adviseur Grondzaken Prolander) en Albert van Burgsteden (agrarische ondernemer) laten met trots zien wat hierin inmiddels is gerealiseerd. 

Sessie 4. het nieuwe Rood voor Rood
In de gemeente Ede kent inmiddels twee pilots waarbij betaalbare woningen op een boerenerf verrijzen. De basis hiervan is een nieuwe rood voor rood regeling, die door Arjan Westerneng (adviseur RO&M gemeente Ede) wordt uitgelegd en kent ook raakvlakken met het eerder genoemde WUR-onderzoek over gemeentelijke aanpak inzake wonen op en om boerenerven.

Sessie 5. Ondernemingsplan aanpak: de boer aan het roer
Het Ministerie van LNV heeft geruime tijd samen met Deloitte gewerkt aan een uitgebreid onderzoek naar een toekomstige invulling van het landelijk gebied. Details uit deze rapportage zal Hielke Bos (Deloitte) en Marit Rietveld (Gemeente Ede) aan geïnteresseerden uit de doeken doen, inclusief de effecten ervan op het boerenerf. Wil jij deze toekomstvisie doorgronden? Schrijf je dan in voor deze break-out-sessie.

Sessie 6. De Boer als Buur
In Almere heeft De Stadsboerderij haar tweede erf ontwikkeld: erf Vliervelden. Rond dit erf zijn woningen gebouwd. De bewoners zijn onderdeel van de woon-werkgemeenschap, midden in het boerenleven en midden in de natuur. Boerin Tineke van de Berg van De Wijde runt de stadsboerderij Almere en kan vol enthousiasme over dit bijzondere project vertellen.

Sessie 7. Grond met waarde
Voor de vele opgaven van het Nationaal Programma Landelijk Gebied en de toekomst van de landbouw is grond nodig.
De provincies maken gebiedsplannen waarin ook de grondpuzzel gelegd zal worden. Welke instrumenten voor extensivering en herwaardering van grond zijn beschikbaar en welke rol speelt een provinciale en/of de Nationale Grondbank? Stephon van der Hulst (Ministerie van LNV) en collega’s van LNV / team grondzaken gaan hierover in gesprek met de deelnemers van deze sessie.

Sessie 8: Natuurdorpen in De Peel
Peel Natuurdorpen is initiatiefnemer voor 10.000 tiny houses op boerenland. Een bijzonder aantrekkelijk alternatief voor boeren die duurzaam verder willen, door hun grond anders te bestemmen. Dit plan koppelt de landbouwtransitie aan woningnood en behoefte aan nieuwe natuur. Een perfect voorbeeld hoe grote problemen eenvoudig op te lossen, waarbij het mes aan alle kanten snijdt! Niettemin een hele uitdaging om dit samen met diverse overheden te realiseren.

Nota bene! Deze bijeenkomst geldt niet als verplichte fysieke vab-activiteit inzake de BAS-erkenning PE-verplichtingen! Bovendien hanteren we een no-show fee van EUR 145 voor inschrijvers die uiteindelijk niet komen opdagen zonder opgave van redenen of in de twee weken voor het evenement afmelden.
 

Disclaimer: de vab houdt zich het recht voor om activiteiten met te weinig deelnemers: 1. te verplaatsen in overleg met de sprekers/trainers/bijdrage leveraars; 2 te annuleren. uiteraard worden diegenen die zich wel hebben opgegeven hiervan op de hoogte gesteld op z'n laatste één week voor de datum waarop de activiteit plaats zou vinden.