Boeren zijn geen praters, weet Yvonne van Santvoort maar al te goed. Als telg uit een boerenfamilie werkt ze als bedrijfsadviseur bij Arvalis en zet ze zich vanuit haar rol als sociaal adviseur bij ZLTO in voor TABOER. Veel adviseurs zullen dat herkennen. Ze zien signalen: een erf dat ineens rommelig is, of juist ongewoon strak. Verandering in gedrag, stilte waar eerst openheid was. Maar dan komt de vraag: wat doe je daarmee? 

In de praktijk blijkt dat adviseurs dit spanningsveld goed kennen. Je hebt een vertrouwensband met de ondernemer en je merkt dat er iets speelt. Tegelijkertijd ben je geen hulpverlener. Je wilt helpen, maar ook je rol zuiver houden. Juist daar zit een belangrijk onderdeel van professioneel adviseurschap: signaleren, het gesprek durven aangaan én weten waar je grens ligt.

Bij de oprichting van TABOER ging er veel aandacht naar suïcide onder boeren. De media leggen daar te veel focus op, vindt Yvonne. De ondersteuning die TABOER op het sociale vlak levert, is veel breder. Het wil de drempel verlagen om mentale problemen bespreekbaar te maken in de taal die de boer eigen is. Ook adviseurs en erfbetreders kunnen er terecht met hun vragen. 

“Boeren zijn geen praters. Ze kunnen heel goed over hun bedrijf praten, maar niet over emoties en gevoelens”. Volgens Yvonne geldt dit ook voor de meeste erfbetreders, al is de jongere generatie erfbetreders en boeren hierin wel iets makkelijker, ervaart ze. 

Toch hebben juist die erfbetreders een belangrijke rol in het signaleren van sociale nood, legt Yvonne uit. “Als adviseur kom je op regelmatige basis bij agrarisch ondernemers op het erf. Je hebt vaak een vertrouwensband met de boer.” In de training leren ze onder andere om de signalen te herkennen. “Een voorbeeld: Als het bijvoorbeeld ineens erg rommelig is op het erf, terwijl het anders netjes is, of juist andersom. Dat zijn signalen die belangrijk zijn. Het gaat er om dat je samenhang van signalen leert herkennen”

“Je bouwt een band op met mensen. Dan zie je dingen sneller. Maar dat betekent ook dat je er iets mee moet.” Dat is wel een spanningsveld. Want als adviseur ben je geen hulpverlener. Je bent niet opgeleid om psychische problemen te behandelen. Dat is ook niet je rol. “Als jij denkt: dit is niet aan mij, dan is dat oké. Je moet ook voor jezelf een grens trekken en niet onderdeel van het probleem worden”, zegt Yvonne. “Maar zorg wel dat iemand anders aanhaakt. Laat iemand niet zomaar zitten.” 

“Hulp zoeken moet je wel altijd doen met toestemming van de boer”, benadrukt Yvonne. 

Het bespreekbaar maken van dergelijke gevoelige onderwerpen kan beginnen met iets kleins: een vraag stellen, benoemen wat je ziet, iemand wijzen op hulp of een andere erfbetreder inschakelen: Het gaat niet om oplossen, maar een luisterend oor zijn. Dat vraagt om vaardigheden die niet altijd vanzelfsprekend zijn in het vak. “Je moet het ook aanvoelen.”