Omschakelen is een puzzel: hoe het Investeringsfonds Duurzame Landbouw (IDL) de weg vrijmaakt

Een belangrijk misverstand is dat omschakelen synoniem staat aan de overstap naar biologisch. Hoewel dat een optie is, richt het fonds zich breed op kringloopgedreven landbouw. Of een boer nu kiest voor natuurinclusief, precisielandbouw of een ander duurzaam model: het gaat om de beweging die het bedrijf maakt.

Het IDL werkt met doelsturing. Er zijn in totaal acht doelen gedefinieerd, variërend van biodiversiteit en bodemkwaliteit tot klimaat. Een verlaging van de stikstofemissie is daarbij een verplicht onderdeel, maar het is slechts één van de puzzelstukjes. Het doel is een integraal gezonder systeem.

Het IDL biedt een lening tot maximaal €500.000 tegen een rente van slechts 1%. Wat het voor ondernemers echt interessant maakt, is de aflossingsvrije periode van maximaal zes jaar. ‘In de praktijk is dat vaak vier jaar, maar zes jaar is mogelijk’, benadrukt Rob. Dit geeft de boer de ruimte om de nieuwe bedrijfsvoering in de vingers te krijgen voordat de terugbetaling start.

Rob benadrukt dat het fonds altijd achtergesteld is aan de bank. ‘Dat werkt als een vliegwiel,’ legt hij uit. ‘Doordat wij instappen, durft de bank de rest van de financieringspuzzel vaak ook te leggen. Gemiddeld trekt elke euro van het IDL ruim drie euro aan privaat kapitaal aan’.

Een veelvoorkomend misverstand is dat het IDL een loket is voor losse groene investeringen. ‘Het is geen fonds waar je even een zonnepaneel of een elektrische shovel declareert,’ zegt Rob. Het draait om een integrale aanpak. Dat betekent dat er aan meerdere knoppen tegelijk wordt gedraaid: van rantsoen en weidegang tot een ander huisvestingssysteem.

Juist daar ligt de meerwaarde van de VAB-adviseur. Een goed plan kijkt verder dan de techniek; het kijkt naar het hele systeem. Past de verandering bij de ondernemer? Is de marge onder de streep bestendig, ook als de omzet tijdelijk daalt? Dit is waar de adviseur de ondernemer bijstaat.

Toch ziet Rob dat het in de praktijk nog wel eens misgaat. Dagelijks komen er aanvragen binnen, maar niet elk plan haalt de eindstreep. ‘We zien helaas te vaak dat een aanvraag onvolledig binnenkomt, of dat de intrinsieke motivatie ontbreekt,’ legt hij uit. Soms lijkt een plan te veel op een ‘bullshit bingo’ van duurzame termen zonder dat de kern van de bedrijfsvoering echt verandert.

Maandelijks buigt een tienkoppige commissie van deskundigen en wetenschappers zich over de plannen. Zij beoordelen of een plan ambitieus genoeg is en of de omschakeling structureel is geborgd. Rob: ‘Als een adviseur alleen meeschrijft om goedkope financiering te regelen, krijgen ze vaak het deksel op de neus. Wij zoeken plannen waarbij de adviseur samen met de boer écht naar de toekomst heeft gekeken’.