Symposium Rol van Adviseur in het AKIS

De brug met de praktijk voor kansrijke innovatie op het platteland

Geaccrediteerde PE-punten aangevraagd voor: 2 PE-punten E1 Persoonlijke ontwikkeling ondernemer en bedrijf en 2 PE-punten Vaardigheid

AKIS: het Agrarische Kennis en Innovatie Systeem. Sommigen hebben er inmiddels al iets van vernomen, maar eigenlijk maken we er allemaal deel van uit. Heb je kennis in de agrarische sector en wil je die voor het grotere doel delen waardoor je jezelf ook met zoveel mogelijk kennis verrijkt, dan is jouw rol in het systeem van groot belang en heeft de VAB in samenwerking met groene kennisinstellingen, Europese overheidsinstellingen, Ministerie van LVVN en Regieorganisatie GLB inmiddels een warm bed voor je gespreid.

Veel hiervan speelde zich in de afgelopen jaren af op de achtergrond, maar één onderdeel van het AKIS kennen velen van jullie al. Dat is het Bedrijfsadviseringssysteem (BAS), waarin adviseurs hun kwaliteit en onafhankelijkheid laten gelden. Juist deze erkende adviseurs hebben een belangrijke rol in het AKIS en halen hier ook kennis op. Wat er achter de schermen zich afspeelde heeft alles te maken met het bevorderen van de kennisdoorstroming en het hierbij creëren van een gelijk speelveld tussen het in Nederland overwegend publieke onderzoek en het private praktijkdomein (adviseurs,maar ook boeren en tuinders). Hierin is dan weer sleutel het behalen van geaccrediteerde Permanente Educatie (PE) punten door deel te nemen aan projecten als erkend adviseur.

Vandaag nemen we adviseurs mee in hun rol binnen het AKIS en laten we zien hoe Nederland zich heeft ontwikkeld tot mogelijkerwijs een voorbeeld van hoe een optimaal geborgd privaat adviessysteem verbindingen optimaliseert, want het AKIS biedt een plek waar private onafhankelijke adviseurs gewaardeerd bijdragen kunnen leveren aan onderzoek  alsmede mee te denken aan toekomstig beleid! In plaats van kritiek uiten, vanaf nu meebouwen aan de toekomst van de agrarische sector en een evenwichtig buitengebied. Zo'n inspiratievol AKIS kan zomaar als voorbeeld dienen voor Europese lidstaten die momenteel de transitie doormaken van publiek naar privaat.

Plenair gaan we in op dit AKIS. Wat het is, hoe het in Europa nauwlettend wordt gevolgd en hoe het in Nederland de rol van adviseurs centraal wil stellen. Allard Jellema (Wageningen University & Research) heeft al jaren ervaring met het doorzien van het AKIS en neemt ons mee in zijn verhelderende verhaal, waarna Inge van Oost (Senior Expert EU AKIS coordination) en Richard Hondebrink (Ministerie van LVVN) inzoomen op de werking ervan met de adviseur als verbinding tussen de praktijk, het onderzoek en het beleid.

Break out sessies

1. Niets zo praktisch als een goede theorie

Deze eeuw-oude uitspraak kan de indruk wekken dat de beroepspraktijk voor praktische inzichten vooral te rade moet gaan bij onderzoekers om daar de goede theorie op te halen. Niets is minder waar! Om goed onderzoek te kunnen doen met relevante uitkomsten voor de praktijk hebben onderzoekers de kennis en ervaring van mensen uit de praktijk keihard nodig. Sinds de privatisering van de landbouwvoorlichting en het landbouwkundig onderzoek is die wisselwerking niet meer vanzelfsprekend. Maar door de toegenomen complexiteit van vraagstukken op bedrijfsniveau is deze nu wel meer dan ooit gewenst. Hoe krijgen we onderzoek en praktijk weer dichter bij elkaar in de huidige context, waarbij zowel onderzoekers als adviseurs hun uren moeten kunnen verantwoorden? Op welke manier kunnen we leren van elkaar in projecten en ervoor zorgen dat uitkomsten werkbaar zijn in de praktijk?

Jos Verstegen en Floor Geerling-Eiff (WUR) hebben veel ervaring met projecten waarbij de inbreng vanuit de praktijk van cruciaal belang is. Ze gaan graag de discussie aan hoe de wisselwerking onderzoekpraktijk beter geregeld kan worden binnen het huidige AKIS.

2. Maak kennis met Regieorganisatie GLB (deels bevestigd)

In het plenaire programma heb je gehoord hoe het AKIS in Nederland en Europa is georganiseerd. Nu maken we de stap van het waarom naar het hoe. Verantwoordelijk voor de coördinatie van het AKIS in Nederland is het Ministerie en zij heeft de uitvoering ervan gedelegeerd aan Regieorganisatie GLB. Samen met partners zoals de VAB, groene kennisinstellingen en Europese projecten zoals modernAKIS wordt gewerkt aan een sterk kennis- en innovatienetwerk waarin ook onafhankelijke adviseurs een belangrijke rol spelen. Jeroen Nagel laat zien hoe adviseurs kunnen aansluiten bij het AKIS en welke mogelijkheden er zijn om actief bij te dragen aan kennisontwikkeling en innovatie. Aan de hand van concrete voorbeelden krijg je een beeld van lopende KENNIS-EN INNOVATIE (EIP) projecten waarin adviseurs een waardevolle rol vervullen. Welke kansen bieden deze projecten? Hoe kun je deelnemen? En wat levert het jou én je klanten op? Na deze sessie weet je waar de kansen liggen om jouw expertise in te zetten, je netwerk te vergroten en actief bij te dragen aan de ontwikkeling en verspreiding van kennis binnen de Nederlandse landbouw. Benieuwd naar alle GLB projecten? Zie Groen Kennisnet. Wil je meer weten over AKIS? Kijk dan daar ook naar het AKIS dossier.

3. Koplopers en voortrekkers (1)

Inmiddels hebben er al adviseurs deelgenomen aan projecten en zij vertellen graag vanuit hun ervaring hierover. Pieter Vlaar (Vertify) is nauw betrokken bij projecten. Als erkende adviseur in BAS-aandachtsgebied A2 Gezonde Bodem en Water deelt en vermeerderd hij zijn kennis en is actief bij het nationale project Zoetwaterboeren. Vanuit deze koploperspositie brengt Pieter kennis over agrarische waterbeheer naar Europa in de wetenschap dat gedeelde kennis dubbele kennis is. Nationale projecten tref je ook aan in LEADER. Grensoverschrijdende projecten onder de noemer Interreg(ionaal) en tenslotte zijn er ook legio EIP projecten (Europees Innovatie Partnerschap). Met deze laatste is René Jochems (Groeibalans T&O BV) bekend. Hij deelt graag zijn ervaringen en legt uit wat het inhoudt om deel te nemen aan deze vorm van projecten.

4. Koplopers en voortrekkers (2)

EU CAP Network is een organisatie die op verzoek van het Directoraat Generaal Agri van de Europese Commissie vragen beantwoord die bij het maken van beleid opkomen. Vragen over ontwikkelingen in de agrarische sector die mogelijk stimulans zouden moeten krijgen om sneller te landen. Om juiste antwoorden te vinden op die vragen zijn er Focus en Thematische Groepen rondom specifieke thema's. Marjan van der Wijngaard, erkend in E3 Bedrijfsovername en met ervaring in met name windparken, durfde het aan om zich in te schrijven op de EU CAP Network Focus Group "On Farm Energy". Om uiteindelijk aan de basis te staan van een rapport over mestvergisting alsmede diverse lidstaten op bezoek te krijgen in haar thuiswereld Flevland. Paul Daniëls, algemeen secretaris van de VAB, ging als verkenner aan het werk in de Thematische groepen "Wider contributions of Farmers to Society" en "On Farm Diversification", welke beide leiden tot rapporten die de DG Agri gebruikt voor toekomstig beleid.

5. Verbindingen versterken, adviseurs versterken, lessen uit modernAKIS

Als je het AKIS ziet als een lichaam, dan vormen landbouwers het hart. De andere AKIS-actoren zijn de organen die elk hun eigen rol vervullen binnen het systeem. Het Europese project modernAKIS versterkt de bloedvaten van dit systeem: via nationale en internationale Communities of Practice en andere uitwisselingsactiviteiten zorgt het project ervoor dat kennis, ervaringen en ideeën beter kunnen doorstromen tussen de verschillende actoren. Binnen dat geheel vormen adviseurs het zenuwstelsel van het AKIS. Zij vangen signalen op uit de praktijk, verbinden mensen en kennis, vertalen inzichten naar actie en helpen innovatie en verandering in beweging te brengen. De Europese projecten ClimateSmartAdvisors en ATTRACTISS investeren op hun beurt in de competenties, netwerken en tools die adviseurs nodig hebben om die rol optimaal op te nemen.

Marleen Gysen (Boerenbond) deelt tijdens deze break-outsessie haar ervaringen uit deze drie Europese projecten en gaat in gesprek over de veranderende rol van adviseurs binnen een sterk en toekomstgericht AKIS.

6. LevenLangLeren (het nieuwe PE-systeem) (optioneel)

Meedoen in projecten is een vorm van kennisdelen. De adviseur brengt kennis in en neemt ook weer volop nieuwe kennis mee naar huis. Dat hoeft niet als vrijwilliger en brengt dus waarde met zich mee. Om BAS-erkend adviseur te blijven, dien je te laten zien dat je voortdurend aan je kwaliteit werkt en in de actualiteit werkt. De VAB PE-punten zijn hierin een registratiesysteem en dat is voortdurend in ontwikkeling. Na de overgangsregeling in 2026 en 2027, volgen nu nieuwe aanpassingen, waarin kennisdoorstroming via projecten een belangrijke plek inneemt. Onder de noemer alternatieve leervorm kunnen geaccrediteerde PE-punten worden geregistreerd. Margit van den Burg, kwaliteitsmanager van de VAB, legt graag praktisch uit hoe dat in zijn werk gaat.